Takrolimus
Takrolimus jest substancją wytwarzaną przez grzyb Streptomyces tsukabaenzi, działającą immunomodulująco (głównie immunosupresyjnie) i przeciwzapalnie. Należy do grupy inhibitorów kalcyneuryny, podobnie jak cyklosporyna i pimekrolimus. Znany jest od 1984 roku. Od dłuższego czasu stosowany jest we wspomaganiu leczenia po transplantacjach narządów. Działanie takrolimusu polega między innymi na:
- blokadzie transkrypcji cytokin prozapalnych wytwarzanych przez limfocyty Th
- hamowaniu syntezy i uwalniania mediatorów komórek tucznych
- upośledzeniu funkcjonowania komórek Langerhansa
- hamowaniu wczesnej aktywacji limfocytów T przez połączenie z białkiem wiążącym (makrofiliną) FK506
- osłabia działanie układu odpornościowego
- powoduje wzrost syntezy kolagenu, nawet po długotrwałym leczeniu sterydami; odbudowuje skórę [1][2]
[edytuj] Stosowanie miejscowe
Zarówno takrolimus, jak i pimekrolimus cechuje wysoki profil bezpieczeństwa i choć mają silne działanie przeciwzapalne, nie są to pochodne sterydów i nie mają charakterystycznych dla nich skutków ubocznych. Mogą być stosowane przewlekle, można stosować je na delikatną skórę twarzy, szyi oraz fałdy skórne. Substancje czynne nie mają tendencji do kumulowania się w organizmie. Ponadto w przeciwieństwie do kortykosterydów lek wnika jedynie w skórę zmienioną chorobowo, nie przenika przez skórę zdrową, a więc w miarę gojenia skóry stopień wchłaniania spada praktycznie do zera[3].
Dzięki temu, że cząsteczki takrolimusu są mniejsze niż cząsteczki cyklosporyny, przenikają przez skórę, co umożliwia miejscowe stosowanie takrolimusu w postaci maści/kremu.
Częstym objawem towarzyszącym stosowaniu tych preparatów jest uczucie pieczenia, zaczerwienienie oraz rzadko nasilenie świądu. Są to jednak objawy występujące w ciągu kilku pierwszych dni stosowania leku i zazwyczaj w krótkim czasie mijają. Przeczytaj jak można ich zupełnie uniknąć.
[edytuj] Obawy co do rakotwórczości
Podstawą do obaw co do potencjalnej rakotwórczości miejscowych środków immunosupresyjnych jest mechanizm działania, który jest taki sam jak w przypadku substancji podawanych systemowo (doustnie) osobom po przeszczepach, które podwyższają prawdopodobieństwo zachorowania na raka.
W badaniach, w których udało się wywołać raka u myszy albo małp, podawano duże dawki substancji doustnie. Takrolimus jednak podaje się miejscowo, na skórę, i w małych dawkach.
Na slajdzie nr. 13 prezentacji[4] są pokazane wyniki badań. W siedmiu różnych badaniach klinicznych w sumie brało udział około 19000 pacjentów w grupie takrolimusowej i około 4000 w grupie nietakrolimusowej (albo sterydy albo samo podłoże). W grupie 19000 były 2 przypadki raka. W grupie 4000 osób tych przypadków było 5, z czego 4 w grupie sterydowej i 1 w grupie z samym podłożem. W przeliczeniu, w grupie nietakrolimusowej na 19000 osób przypadałyby 24 przypadki raka.
|
Zebrane dotychczas dane naukowe dowodzą braku wpływu takrolimusu na wzrost ryzyka zachorowań na nowotwory skóry, a także braku wpływu na częstość infekcji oraz na niepożądane ogólne działania immunosupresyjne.[1][5] |
[edytuj] Bibliografia
- ↑ 1,0 1,1 SAKARI REITAMO, ANITA REMITZ Miejscowe leczenie immunomodulujące u chorych na atopowe zapalenie skóry Postępy Dermatologii i Alergologii XXI; 2004/4
- ↑ Kyllönen H, Remitz A, Mandelin JM, et al. Effects of 1-year intermittent treatment with topical tacrolimus monotherapy on skin collagen synthesis in patients with atopic dermatitis. Br J Dermatol 2004; 150: 1174-81.
- ↑ Maria Pokorska-Lis: Immunomodulatory w leczeniu AZS.
- ↑ Alan B. Fleischer Jr MD, Lawrence E. Eichenfield MD: Current Perspectives in Treating Atopic Dermatitis.
- ↑ Thaçi D, Salgo R. Malignancy concerns of topical calcineurin inhibitors for atopic dermatitis: facts and controversies Clin Dermatol. 2010 Jan-Feb;28(1):52-6.
Zobacz też
- Leki immunosupresyjne
- Protopic (takrolimus)
- Elidel (pimekrolimus)
- Takrolimus w polskiej Wikipedii
